Đèn chiếu sáng trong xe hơi

H�� thống đèn liếc tĩnh :

Nguồn sáng được b�� trí bên cạnh đèn Cốt thông thường , người ta có 3 yếu t�� đ�� quyết định việc tắt m�� của chiếc đèn liếc này và đảm bảo rằng , đèn này ch�� được kích hoạt khi vào cua gấp hoặc r�� phải hay r�� trái , ba yếu t�� đó là :

-Tốc đ�� xe chạy

-Góc đánh tay lái

-Tình trạng của đèn xi nhan ( bật hoặc tắt )

Như vậy khi xe chạy nhanh và chuyển làn xe, đèn liếc không được kích hoạt , dù rằng người lái có bật xi nhan theo hướng mong muốn .

Ch�� khi góc đánh tay lái đ�� lớn , tốc đ�� không nhanh quá cộng với việc đèn xi nhan được bật thì h�� thống này mới hoạt động !

Đ�� tránh việc nguồn sáng đột ngột bật hoặc tắt , gây ảnh hưởng không tốt đến các xe có tình trạng lưu thông chung , người ta b�� trí thêm h�� thống đệm Dimme (sáng hoặc tối t�� t��) nhằm làm cho việc bật hoặc tắt đèn liếc được thực hiện t�� t�� , ánh sáng dần tăng và dần giảm trong ít giây thời gian !

2- H�� thống "đèn liếc động "

Bước tiếp theo đ�� phát triển ý tưởng tốt đẹp này là h�� thống đèn liếc động , nó ra đời có v�� như đồng thời việc đưa vào s�� dụng đại trà h�� thống đèn chiếu sáng thấu kính ( Projector ) trên ô tô , những chiếc xe Merc và Opel lần này được chọn đ�� ứng dụng tiến b�� trên . Phương thức hoạt động của loại đèn liếc này là cơ cấu lắc ngang và lên xuống của ống đèn chiếu , nh�� cách này , khi vào cua gấp , nguồn ánh sáng chính chuyển hướng kịp thời và nâng cao tầm xa tới 150% so với phương thức cũ !

Với cách này, người ta ch�� s�� dụng một nguồn sáng , mức đ�� liếc uyển chuyển hơn phương thức cũ , và có th�� kích hoạt �� những cung đường hơi cong , cũng như chuyển làn , làm cho việc s�� dụng đèn liếc hoàn hảo hơn một cách rõ rệt. H�� thống này được xem như một phát kiến có tầm vóc như việc mười năm trước đây , h�� thống đèn Xenon lần đầu xin được giấy phép và lắp ráp rộng rãi trên xe hơi .

Với những tính toán phù hợp dựa trên giá tr�� tốc đ�� tức thời , Đèn liếc động có tốc đ�� liếc nhanh hay chậm hoàn toàn thích ứng với tốc đ�� xe chạy , khi ôm cua nhanh , đèn liếc nhanh , khi chạy chạy chậm thì đèn liếc chậm , và nh�� đó đối với người lái nguồn sáng luôn luôn như gắn chặt với chiếc xe , c�� định và hài hòa !

15 Đ�� chuyển góc sang mỗi bên , kết hợp với Bi - Xenon và "H�� thống t�� điều chỉnh tầm xa " khiến cho h�� thống chiếu sáng trên những chiếc Merc đời E khó có đối th�� cạnh tranh v�� lãnh vực chiếu sáng . Không những thuận lợi cho bản thân người lái xe , mà ý thức quan tâm đến an toàn chung và tâm lý của những người tham gia lưu thông khác t�� rất lâu đã là nét nhân bản nổi bật của k�� ngh�� xe hơi Đức mà h�� thống đèn đuốc trên đây ch�� là một ví d�� .

Với mục đích ph�� thông hóa các phát kiến mới , có nhiều cơ cấu đèn liếc động được thiết k�� đơn giản, độc lập với nguồn sáng được s�� dụng , bất luận Xenon , Bi - Xenon hay Halogien , các cơ cấu đèn liếc ngày nay được cung cấp rời với vài h�� tiêu chuẩn c�� th�� cho từng dòng xe , nh�� vậy đa phần có th�� t�� trang b�� thêm H�� thống đèn liếc mà không cần chiếc xe phải có những thay đổi nghiêm trọng . Dưới đây trình bày một nhóm các cơ phận như vậy :

Vốn không có gì huyền bí v�� Lý thuyết , phần dẫn động của cơ cấu đảo tròng hoạt động nh�� một động cơ Servo ( Là loại động cơ điện quay theo từng bước nh�� nh�� điều khiển t�� nguồn cấp điện , ch�� không quay toàn vòng như động cơ thông thường , thay vì nói v�� s�� vòng quay trong một phút nhưng đối với Servo Motor người ta nói rằng : Nó nhảy bao nhiêu bước trong một phút , một bước có th�� là 1 /200 hay 1/ 1000 của một vòng ) , cái khó khăn của h�� thống này chính là mức đ�� và tốc đ�� đảo tròng ( Được chỉnh qua ECU đèn ) sao cho phù hợp với tốc đ�� xe và mức " gắt " của vòng cua !

Với đà phát triển của k�� thuật định v�� , người ta đang bàn tới việc kết hợp máy định v�� với h�� thống chiếu sáng , tức là : máy định v�� với các bản đ�� chi tiết được cài đặt s�� xác định chính xác tình trạng cung đường người lái đã cài đặt , bao gồm c�� các ngã r�� hay cua vòng , h�� thống đèn liếc thông minh thậm chí nâng cao tầm chiếu sáng và định hướng trước ch�� đ�� làm việc của đèn liếc . Bởi vì ta biết rằng , một vòng cua gấp �� trên xa l�� và một vòng cua trên đường làng đôi khi có cùng bán kính , nhưng bản chất địa hình thì khác nhau quá xa !

Hella , nhà SX đèn chiếu sáng mà tên tuổi gắn liền với công nghiệp xe hơi, tin rằng : Trong năm 2005 , h�� s�� hoàn thành các th�� tục pháp lý đ�� h�� thống đèn chiếu sáng thông minh ( variable intelligente Lichtsystem VARILIS ) có mặt trên toàn th�� giới, đó là h�� thống đèn liếc t�� động hoàn toàn trong mọi hoàn cảnh , không những phản ứng kịp thời với thời tiết , gió mưa , sương mù , mà còn có c�� ch�� đ�� ánh sáng thích nghi cho từng vùng đô th�� , từng vùng nông thôn , rừng núi . Chúng ta cùng ch�� xem phiên bản đầu tiên của k�� hoạch khổng l�� này đó chính là Vario X, một ngọn đèn chiếu sáng với 5 ch�� đ�� khác nhau và tất nhiên là biết ..liếc !

Cùng bắt đầu t�� chiếc đèn xe non rời của Hella , chẳng khác gì một chiếc đèn soi ếch �� miền Tây Nam b�� , "trí tu��" của Hella có hình hài đại khái như sau :

Bản chất là một cụm Xenon với vài cơ phận khác , chúng ta hãy cùng quan sát tìm ra những nết riêng tư của nó đ�� so sánh với cái được mang tên gọi Vario X s�� được giới thiệu tiếp theo đây :

Tiếp tục đ�� tài nêu trên , chúng ta nhắc lại một vài khái niệm sơ lược v�� h�� thống đèn Xenon , bơi vì Vario X bắt nguồn t�� cơ s�� của h�� thống chiếu sáng bằng đèn xenon . Ánh sáng mạnh , ít tỏa nhiệt và tiêu tốn ít công suất là những đặc điểm nổi bật của xe non. Ngoài ra , người ta còn có th�� lựa chọn các dải quang ph�� kh�� khác nhau theo s�� thích hoặc yêu cầu s�� dụng c�� th��, đặc biệt nhằm thay th�� toàn diện h�� thống đèn c�� điển s�� dụng bóng hai tim , người ta sản xuất ra h�� thống đèn Bi xenon. Với nó người ta có th�� s�� dụng chức năng đèn cốt và pha trên cùng một bóng đèn dẫu rằng nó ch�� có duy nhất một tim chứa khí phát sáng mà thôi ! Đây cũng là ch�� mà chúng ta phải phân biệt rõ ràng giữa một h�� thống Xenon nguyên thủy và những cải biên của nó vốn có nguồn gốc t�� châu Á ! Một b�� xenon nguyên thủy s�� dụng biện pháp khác với một b�� Xenon non cải biên khi nháy đèn pha ! S�� khác nhau đó là cơ bản , không th�� nhầm lẫn và hiển nhiên là cách xa nhau v�� đẳng cấp !

Trên hình �� đoạn trước , chúng ta thấy ngoài thấu kính , buồng chứa bóng Xenon phát sáng thì còn có một nhóm cơ cấu bao gồm những tấm chắn mỏng được điều khiển bởi một nam châm điện , những tấm chắn đó nằm giữa đường đi của nguồn sáng t�� bóng đèn tới thấu kính , nh�� vậy , nó quyết định mức đ�� s�� dụng nguốn sáng cũng như nó định hướng nguồn sáng phát qua thấu kính chiếu ra ngoài . thông qua tiếp điểm bật đèn pha hoặc tắt đèn pha , tấm chắn đó cản bớt hoặc m�� rộng nguồn sáng tạo nên hiệu qu�� nháy đèn như ta lâu nay vẫn thấy, �� đây không có vấn đ�� tắt hay bật đèn ! Đó chính là Bi -xenon .

�� vài loại xe khác , người ta thiết k�� hẳn một cặp đèn khác đ�� đảm nhận chức năng đèn pha hoặc sương mù , ta thấy điều này ngay �� c�� những dòng xe cao cấp !

Phát triển ý tưởng v�� màng chắn , Vario X ra đời với một hình dáng tương t�� , khác nhau chăng chính là �� h�� thống chắn và phân chia ánh sáng , mà hình v�� và nguyên lý được mô t�� khái quát dưới đây :

Không khác gì các loại thiết b�� chiếu sáng �� sân khấu " Đèn màu , nhạc giật " v�� nguyên lý , Vario X biến đổi ch�� đ�� chiếu sáng nh�� vào một ống hình tr�� có gắn các loại màng chắn sáng khác nhau , v�� trí của các màng chắn này , cũng nằm giữa nguồn sáng và thấu kính , được điều khiển bởi một đọng cơ điện , thay vì một nam châm điện như �� cơ cấu Bi Xenon thông thường , nh�� vậy , nguồn sáng có th�� thay đổi tới 5 mức khác nhau ứng với 5 màng chắn riêng biệt , hiệu qu�� có th�� hình dung như việc ta có 5 b�� bóng Xenon với đ�� K khác nhau đ�� tùy cơ ứng biến theo hoàn cảnh , cần phải nói thêm là việc điều khiển này thực hiện theo cơ ch�� t�� động hoàn toàn , cảm biến ánh sáng , cảm biến tốc đ�� và đ�� ẩm cùng với cảm biến mưa , tuyết , sương mù ...s�� quyết định xem đèn Xenon chuyển sang mức sáng nào ! Bản thân một chiếc đèn như vậy có th�� sản xuất được �� rất nhiều nơi , nhưng một h�� thống cảm biến và điều khiển nó thì đến nay ngoài Hella chưa có ai làm được.

Đèn liếc của Hella nhanh chóng phát triển và được chấp nhận do một thực trạng giao thông đáng buồn là : Có tới 40% tai nạn giao thông gây chết người là xảy ra vào ban đêm, mặc dù khi đó lượng lưu thông ch�� bằng 20% so với ban ngày . Đúng ra mà k�� , thì t�� những năm 60 của th�� k�� trước , hãng Renaul đã sản xuất ra chiếc xe đầu tiên có b�� đèn biết liếc ngang liếc xéo , với truyền động cơ khí hoàn toàn mà đến nay vẫn được phép lưu hành , nhưng tất c�� các lái xe đều biết và thấm thía v�� s�� khác biệt địa hình gây ra khó khăn như th�� nào khi chạy trong đem tối , ch�� cần đơn c�� việc chay cao tốc và chạy trong thành thành ph�� . Do vậy , ngoài việc biết liếc , một b�� đèn thông minh còn phải biết điều hòa ánh sáng, nâng hay h�� tầm xa và đóng m�� biên đ�� chiếu sáng như hình minh họa dưới đây , ch�� một cơ cấu chuyển hướng ánh sáng đơn giản không th�� thỏa mãn tốt các điều kiện và địa hình giao thông khác nhau.

Khi chạy thành ph�� , khoảng cách giữa các thành phần giao thông gần nhau , nhiều cua hẹp, gãy khúc , ánh sáng ngoài việc chuyển hướng thì còn phải h�� thấp , m�� rộng v�� hai bên , cường đ�� vừa phải :

hoặc :

Trên đường nông thôn :

Khi ra xa l��, tốc đ�� xe lớn, yêu cầu nhìn xa hơn, không gian tối hơn, đèn phải hoạt động �� một ch�� đ�� khác : Chiếu xa hơn , mạnh hơn , những phải h�� tầm sáng bên phía đối diện đ�� khỏi làm chói mắt người chạy ngược, không ảnh hưởng người vượt bên trái ...vv

Tóm lại , ngoài việc đảo tròng , điều chỉnh gần xa , nguồn sáng trong ô tô còn có th�� tỏa rộng hay thu hẹp , tăng hay giảm cường đ�� sáng nh�� vào việc thay đổi tâm sáng t�� nguốn tới thấu kính và sắp xếp h�� thống chắn sáng theo các lập trình chọn lọc . Một giản đ�� sơ lược v�� đặc tuyến chiếu sáng dưới đây của Audi cho thấy điều đó :

Bên cạnh đó, những chức năng ph�� như kiểu bật đèn khi trời đ�� tối, h�� đèn khi có xe chạy đối diện ....càng làm cho th�� giới ánh sáng của ô tô thêm phần linh động và hấp dẫn người đam mê!

Đèn chiếu sáng đã tr�� thành điểm kết tinh của rất nhiều thành tựu trong ngành công nghiệp sản xuất xe hơi .

Năm nay , người ta đang miệt mài nghiên cứu cơ ch�� đèn chiếu sáng mới cho xe hơi , chiếc xe Volvo SCC (Safety Concept Car) được trang b�� h�� thống đèn mà nguồn sáng (bóng đèn ) nằm tách biệt với bầu đèn, ánh sáng do bóng xenon phát ra được truyền dẫn và hội t�� trong tâm của chóa đèn Parabol , sau đó được khuyếch tán có định hướng thông qua các mặt kích sọc ! Điều này m�� ra kh�� năng mới trong công ngh�� ch�� tạo bóng đèn, bóng có th�� nằm �� đâu đó, kích thước và hình dạng tùy thích ...và dần dần tiến tới loại b�� h�� thống chân cắm rườm rà đa dạng như hiện nay, lại nh�� đó có th�� ch�� tạo bầu đèn hoàn toàn kín , nâng cao tuổi th�� và chất lượng cho bầu đèn .

Ý tưởng dùng Diot phát quang ( LED ) làm đèn chiếu sáng cho xe cũng không phải là xe l��, ví d�� như chiếc VW Gold 5 sau đây :

Đến 2008 , người ta s�� thấy loại đèn này trên khắp th�� giới , tiết kiệm điện kinh khủng, lại quá r�� và d�� thay th�� đặc biệt chẳng bao gi�� đứt hết bóng c�� .

Chuyện đèn đuốc k�� mãi không hết, còn những th�� khác thì k�� đến bao gi�� !?

Theo OtoSaigon - OSPD: Der Fahrer